บรรษัทข้ามชาติ คืออะไร ?

Posted: October 12, 2010 in เศรษฐกิจ

บรรษัทข้ามชาติ ( Multinational Corporations : MNCs) ถือเป็นลักษณะหนึ่งของระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยม บรรษัทข้ามชาตินี้มีบทบาทเป็นตัวแสดงที่มิใช่รัฐ(Non – State Actor) แต่ก็เป็นตัวแสดงที่มีบทบาทสำคัญและสามารถกำหนดทิศทางของระบบเศรษฐกิจของประเทศใดประเทศหนึ่งที่บรรษัทข้ามชาตินั้นเข้าไปลงทุนได้  หากจะนิยามคำว่าบรรษัทข้ามชาตินั้น รศ.จุฑาทิพ คล้ายทับทิม ได้ให้นิยามไว้ว่า บรรษัทข้ามชาติ หมายถึง บรรษัทธุรกิจเอกชนในประเทศใดประเทศหนึ่งซึ่งมีอำนาจการบริหาร และการกำหนดนโยบายสูงสุดในประเทศแม่และมีการดำเนินกิจการหรือสาขาครอบคลุมในหลายๆประเทศ[1]

บรรษัทข้ามชาตินั้นมีพัฒนาการมาตั้งแต่ต้นศตวรรษที่ 19 ดังตัวอย่างบริษัท British India ในอินเดียซึ่งเป็นบริษัทร่วมทุนที่ได้รับกฏบัตรราชอาณาจักรอังกฤษโดยสมเด็จพระราชินีอลิซาเบธที่ 1 เพื่อค้ำจุนสิทธิพิเศษทางการค้าในอินเดีย โดยสามารถผูกขาดการค้าในอินเดียได้เป็นเวลาถึง 21 ปี[2] ในศตวรรษที่ 20 ด้วยการเติบโตของระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและการขนส่งทำให้เกิดการขยายตัวทางการค้าระหว่างประเทศเพิ่มมากขึ้น ประกอบกับการจัดตั้งสาขาในประเทศต่างๆเพื่อผลิตสินค้าซึ่งมีลักษณะสินค้าที่ได้เหมือนกับสินค้าที่ผลิตในประเทศแม่ทุกประการ และเริ่มมีการเคลื่อนย้ายทุนจากสหรัฐอเมริกาเข้าไปลงทุนในประเทศกำลังพัฒนา จนอาจเรียกได้ว่าในช่วงนั้นเป็นช่วงของ Pax Americana ก็ว่าได้ บรรษัทข้ามชาตินั้นได้ดำเนินธุรกิจจนมาถึงในยุคปัจจุบันและมีความสำคัญทางเศรษฐกิจเทียบเท่ารัฐ

แต่อย่างไรก็ตามจุดมุ่งหมายอันสูงสุดของบรรดาบรรษัทข้ามชาติคือการได้มาซึ่งผลประกอบการหรือกำไรสูงสุดโดยมิได้สนใจมิติของปัญหาสังคมหรือสิ่งแวดล้อมที่จะตามมา ยิ่งไปกว่านั้นบรรษัทข้ามชาติยังพร้อมที่จะย้ายฐานการผลิตไปยังประเทศอื่นหรือทำการปลดพนักงานและลดขนาดองค์กรของตนเอง หากธุรกิจของตนไม่ประสบความสำเร็จ จึงทำให้เกิดความเท่าเทียมกันอย่างมากระหว่างบรรษัทข้ามชาติที่เข้าไปลงทุนและประเทศที่ได้รับการลงทุน ซึ่งแม้ข้อดีของการลงทุนอาจนำมาซึ่งการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตและการจ้างงานขึ้นภายในประเทศ แต่ผลกระทบจากการเปิดเสรีทางการค้าที่อำนวยให้บรรษัทข้ามชาติสามารถถอนทุนกลับประเทศได้อย่างง่ายดาย รวมทั้งประเด็นการถ่ายทอดเทคโนโลยีที่แน่นอนว่า บรรษัทข้ามชาติเหล่านิ้มิได้ถ่ายทอดเทคโนโลยีในการผลิตให้แก่บรรดาประเทศลูกได้รับอย่างเต็มเม็ดเต็มหน่วยอย่างแน่นอน
จึงอาจเรียกได้ว่าความสัมพันธ์ระหว่างบรรษัทข้ามชาติซึ่งเป็นบริษัทแม่กับบริษัทลูกมีความสัมพันธ์กันแบบ ประเทศศูนย์กลาง – รัฐชายชอบ (Core – periphery Relations)[3] ที่บรรษัทแม่นั้นควบคุมและมีบทบาทสำคัญทางธุรกิจในบริษัทลูก โดยมีพื้นฐานอยู่บนการแสวงหากำไรให้ได้มากที่สุด


[1] จุฑาทิพ คล้ายทับทิม.2551.หลักความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ.กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ หน้า 183

[2] กุลลดา เกษบุญชู-มี้ด.ทุนนิยมอังกฤษกับเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในศตวรรษที่ 19 .ฟ้าเดียวกัน 4, 4 (ต.ค.-ธ.ค. 2549) หน้า 94-109

[3] จุฑาทิพ คล้ายทับทิม.2551.หลักความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ.กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ หน้า 190

About these ads

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s