Posted in ภูมิรัฐศาสตร์, ระหว่างประเทศ

ข้อสังเกตบางประการเกี่ยวกับความเข้าใจเรื่องการสร้างเกาะเทียมในทะเลจีนใต้

11221640_10154380494398492_7919178932732342039_n

ข้อพิพาททะเลจีนใต้เป็นประเด็นปัญหาความขัดแย้งระหว่างประเทศที่ได้รับการกล่าวถึงกันอย่างกว้างขวางในบริบทปัจจุบัน แม้ประเทศไทยจะไม่ได้เป็นหนึ่งในรัฐที่มีส่วนได้เสีย หรือมีส่วนกล่าวอ้างกรรมสิทธิ์เหนือทะเลจีนใต้ แต่ปัญหาดังกล่าวก็สามารถดึงดูดความสนใจของคนทั้งในและนอกวงการวิชาการไทยมาโดยตลอด

อย่างไรก็ดี หนึ่งในปัญหาที่สะท้อนความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนไปจากความเป็นจริงก็คือ ประเด็นเรื่องการถมทะเลเพื่อสร้าง “เกาะเทียม” ของจีนในทะเลจีนใต้ ดังปรากฏให้เห็นได้จากบทวิเคราะห์ของผู้เชี่ยวชาญและบรรดาผู้สันทัดกรณีที่พยายามเสนอว่า การสร้างเกาะเทียมของจีนนั้นจะทำให้จีนมีอำนาจอธิปไตยเหนือพื้นที่พิพาท ซึ่งการวิเคราะห์ดังกล่าวนั้นเป็นการมองข้ามมิติทางกฏหมายระหว่างประเทศที่มีความสำคัญไปอย่างน่าเสียดาย

อนึ่ง กฏหมายระหว่างประเทศที่มีความสำคัญต่อการพิจารณาปัญหาเรื่องการสร้างเกาะเทียมก็คือ อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982 หรือ UNCLOS (United Nations Convention on the Law Of the Sea) ซึ่งสามารถใช้เป็นเกณฑ์หรือกรอบทางกฏหมายเพื่อใช้พิจารณาสถานะของเกาะเทียมได้ดีกว่าการใช้ “คอมมอนเซนส์” หรือการคาดการณ์ไปต่างๆนาๆ โดยปราศจากกฏเกณฑ์ใดๆ (ทั้งนี้ยังไม่นับหลายๆเรื่องนี่ยังเป็นความเข้าใจผิด เช่น หลักเรื่องความใกล้ชิดทางภูมิศาสตร์ ซึ่งเป็นตัวอย่างคลาสสิคเกี่ยวกับความเข้าใจอันคลาดเคลื่อนที่ว่า เมื่อดินแดนที่รัฐต้องการอ้างกรรมสิทธิ์นั้นอยู่ใกล้กับเขตแดนของประเทศเพราะฉะนั้นดินแดนนี้ควรเป็นของรัฐนั้นๆ เช่นเดียวกันกับความเข้าใจเรื่องสิทธิ์ทางประวัติศาสตร์ ที่มักจะปรากฏให้เห็นการกล่าวอ้างในทำนองว่า อาณาบริเวณดังกล่าวนั้นตกอยู่ภายใต้อำนาจอธิปไตยของรัฐหนึ่งๆมาตั้งแต่ยุคโบราณกาลแล้ว เพราะฉะนั้นเราจึงมีสิทธิ์อย่างเต็มที่ในการกล่าวอ้างอำนาจอธิปไตยในบริเวณนี้อย่างเต็มที่ การใช้ความรู้สึกมาทำความเข้าใจเรื่องนี้จึงเป็นปัญหามากๆ แต่ในที่นี้ยังไม่ขอเขียนถึงครับ)

กลับมาที่เรื่อง “เกาะ” UNCLOS นิยามความหมายของเกาะไว้ว่า

“A landmass permanently above water that can sustain human habitation or economic life on its own. It is entitled to a territorial sea, contiguous zone, EEZ, and continental shelf rights.”

ถ้าเรายึดตามนิยามนี้ “เกาะ” จะส่งผลให้รัฐสามารถกล่าวอ้างทะเลอาณาเขต เขตต่อเนื่อง เขตเศรษฐกิจจำเพาะ และไหล่ทวีปได้ ภายใต้นิยามดังกล่าวก็อาจนำมาซึ่งข้อเสนอที่ว่า รัฐต่างๆควรที่จะสร้างเกาะเทียมเพื่อจะได้มีทั้งทะเลอาณาเขต เขตต่อเนื่อง เขตเศรษฐกิจจำเพาะ และไหล่ทวีป คำถามที่สำคัญคือ มันง่ายขนาดนั้นเลยหรือ?

มันไม่ง่ายดายขนาดนั้นหรอกนะครับ เพราะการสร้างเกาะเทียมนั้นจะไม่มีผลใดๆต่อ “maritime entitlements” เลย เพราะตามบทบัญญัติใน UNCLOS เกาะที่ว่ามันต้องเป็น “a naturally formed area of land…” พูดง่ายๆคือ เกาะต้องเกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ไม่ได้เป็นเกาะที่มนุษย์สร้างขึ้น

นอกจากนี้ ตามมาตรา 60 ของ UNCLOS ยังระบุไว้ว่าประเทศต่างๆนั้นอาจที่จะ “establish reasonable safety zones around … artificial islands” and that “[a]rtificial islands, installations and structures do not possess the status of islands.” ถ้าพิจารณาตามนี้จะเห็นได้ชัดว่า UNCLOS อนุญาตให้รัฐสามารถสร้างเกาะเทียมได้ แต่เกาะเทียมนี่จะไม่ได้มีสถานะเป็นเกาะ! พูดง่ายๆคือ แห้วหมดนะครับ สิทธิต่างๆที่หวังๆไว้ — ทะเลอาณาเขต เขตต่อเนื่อง เขตเศรษฐกิจจำเพาะ และไหล่ทวีป

สรุปแล้วเรื่องการถมทะเลสร้างเกาะเทียมของจีนนี่ไม่ได้ทำให้จีนมีสิทธิ์ทางทะเลเพิ่มขึ้น “ตามกฎหมายระหว่างประเทศ” เลย ผมคิดว่าเรื่องนี้ควรพูดให้ชัด ควรไปดูให้ชัดๆเลยว่าจริงๆแล้วบทบัญญัติมันว่ายังไงกันแน่ (ส่วนเรื่องที่ว่ากฎหมายจะมีน้ำยามากน้อยแค่ไหนนี่เป็นอีกเรื่องนะครับ)

ส่วนถ้าใครจะมองในมุมการเมืองระหว่างประเทศ ท่าทีของจีนนับตั้งแต่การประชุม Shangri-La Dialogue เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมาก็เป็นสิ่งที่น่าสนใจมาก ในการประชุมครั้งนั้น Hua Chunying โฆษกประจํากระทรวงการต่างประเทศจีนก็ออกมายืนยันความชอบธรรมในการปรับพื้นท่ีเพื่อสร้างเกาะเทียมของจีนโดยชี้ว่า

“การก่อสร้างเกาะที่เป็นป้อมปราการและแนวหินบริเวณหมู่เกาะหนานชานั้นอยู่ภายในเขตอํานาจอธิปไตยของจีน การกระทําดังกล่าวจึงเป็นสิ่งที่ชอบด้วยกฎหมาย มีเหตุผล และชอบธรรมโดยมิได้ส่งผลกระทบต่อประเทศอื่นๆแต่อย่างใด”

นี่ยังไม่นับจุดยืนอันแข็งกร้าวของจีนต่อปัญหาในทะเลจีนใต้ที่จีนมองว่าตนมีอำนาจอธิปไตยอันไม่อาจโต้แย้งได้ (indisputable sovereignty) เหนือพื้นที่พิพาททั้งหมดในทะเลจีนใต้!! ประเด็นนี้มี dynamic สูงมากๆ ซึ่งฝากคนอื่นตามด้วยนะครับ ผมคิดว่าจะหยุดทำแล้ว

12065808_10154380494423492_2929881324081122979_n

Author:

ฑภิพร สุพร

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s